سه شنبه, 23 آبان 1396 ساعت 16:36

گزارش رئیس دیوان محاسبات کل کشور درباره مشکلات بودجه ریزی به مجلس

عادل آذر :

تراز عملیاتی کشور به منفی ۲۹درصد رسیده است/تخصیص ۱۳درصد از بودجه عمرانی سال ۹۵

رئیس دیوان محاسبات کل کشور در مورد شاخص های بودجه ریزی عملیاتی در بودجه سال ۱۳۹۷ کل کشور گزارشی ارائه کرد.

به گزارش خانه ملت، عادل آذر در نشست علنی (دوشنبه، 22 آبان ماه) مجلس شورای اسلامی طی ارائه گزارشی در زمینه شاخص های بودجه ریزی عملیاتی در بودجه سال 1397 کل کشور گفت: چنین مکانیزمی از سال 80 در قانون بودجه مورد تاکید قرار گرفت و پیش بینی ها این بود که این نظام تجدیدنظر جدی خواهد شد؛اما در نهایت در قانون پنج ساله توسعه ششم در بند پ ماده 7 به صراحت احکام تغییر نظام بودجه پیاده شد.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور با بیان اینکه بودجه ریزی عملیاتی اصطلاح غلطی است، ادامه داد: باید بودجه ریزی براساس عملکرد باشد؛برهمین اساس نگاهی به آسیب های بودجه ریزی نظام کنونی کشور می اندازیم.

وی با ارائه اسلایدهایی توضیح داد: آمارها نشان می دهد که همواره تخصیص ها به نحو بسیار بالایی و نزدیک عدد 10 در بخش بودجه هزینه ای صورت گرفته ؛یعنی دولت تمام تلاش خود را برای پرداخت بودجه های هزینه ای و جاری به کار می گیرد و پس از آن به سراغ بودجه های عمرانی می رود.

آذر ادامه داد:البته آمارها نشان می دهد که عدد ریالی بودجه عمرانی افزایش پیدا کرده است ؛اما اتفاق عجیبی در این زمینه رخ داده است،چراکه طبق آمارها تخصیص بودجه عمرانی در سال 90، 25 درصد و در سال 95، 13 درصد بود؛این درحالی است که تخصیص بودجه هزینه ای در سال 90، 74 درصد و در سال 95، به 87 درصد افزایش پیدا کرده است و این نشان می دهد که همه اعتبارات برای بودجه های هزینه ای و جاری است و در واقع عمرانی را تعطیل کرده ایم.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور عنوان کرد: تراز عملیاتی در واقع تفاوت درآمدهای واقعی از طریق مالیات،عوارض یا درآمدهای سالم و خوب با اعتبارات هزینه ای است که سال به سال افزایش پیدا کرده است.

وی گفت: تراز عملیاتی سال 90، 28 هزار میلیارد تومان و در سال 90 این شاخص به منفی 61 هزار میلیارد تومان رسید و در واقع شاهد رشد منفی 29 درصد هستیم.

آذر در خصوص اینکه چگونه می توان تراز عملیاتی را جبران کرد، اظهار داشت: برای این کار باید تامین اعتبارات و تحول بودجه را در کشور به طور جدی دنبال کنیم،باید از منابع کشور 61 هزارمیلیارد تومان برداشت کنیم و این منابع می تواند دارایی های سرمایه ای، مالی و بین نسلی باشند.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور توضیح داد:نفت مصداق دارایی های سرمایه ای و فروش شرکت ها و دارایی های دولتی مصداق سرمایه های مالی است،در واقع سال به سال واگذاری سرمایه های مالی افزایش پیدا کرده است و شاهد افزایش آمار در بخش واگذاری دارایی های سرمایه ای هستیم.

آذر با تاکید بر اینکه این روند آسیب جدی به اقتصاد کشور وارد می کند از نمایندگان مجلس خواست تا در تصویب مصوبات و خواسته های دولت توجه بیشتری داشته باشند.

وی همچنین عنوان کرد: اتفاق عجیب دیگری که در حال رخ دادن است؛اعتبارات فروش دارایی های سرمایه ای از محل اوراق مشارکت و اسناد خزانه تامین می شود.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور با اشاره به اینکه هم اکنون برای بازپرداخت اصل و سود اوراق مشارکت به جای پول از اوراق استفاده می‌کنیم، گفت: متأسفانه این موضوع توسط دولت درخواست می شود و نمایندگان مجلس نیز در بودجه آن را به تصویب می رسانند در صورتی که این مهم ابداع فردی است که کارش مبنای درستی نداشته است.

آذر تصریح کرد: به عنوان مثال در بند (هـ) تبصره (5) سال 96 به دولت اجازه داده شده 5 هزار میلیارد تومان اوراق تا سررسید 5 ساله برای بازپرداخت اصل و سود اوراق مشارکت پرداخت کند که این اتفاق نباید صورت می‌گرفت.

وی با اشاره به اینکه علیرغم اینکه فروش سهام شرکت‌ها که به عنوان سرمایه‌های بین نسلی تلقی می‌شوند، بازپرداخت اصل و سود اوراق سررسید از روش مذکور نیز آینده‌فروشی تلقی می‌شود، ادامه داد: به جای این روش باید از طریق پرداخت پول امور را برطرف کرد.

اعتبارات متفرقه از مصادیق بی‌انضباطی در بودجه‌ریزی

رئیس دیوان محاسبات کل کشور ضمن انتقاد از بی‌انضباطی در بودجه‌ریزی، عدم شفافیت و انحراف‌های هدف‌گذاری شده ادامه داد: به عنوان مثال در سال96 بیش از 30 درصد از بودجه عمومی اعتبارات متفرقه بوده است که این مهم از مصادیق بی‌انضباطی در بودجه‌ریزی محسوب می‌شود،لذا اگر نظام بودجه‌ریزی هدفمند باشد چنین بی‌انضباطی‌هایی برطرف خواهد شد.

محاسبه قیمت تمام شده خدمات و کالایی یکی از مباحث اصلی در بودجه‌ریزی عملیاتی

آذر با اشاره به اینکه یکی از مباحث اصلی در بودجه‌ریزی عملیاتی محاسبه قیمت تمام شده خدمات و کالایی است که حکومت به مردم می‌دهد، گفت: در سال 90 دولت 6 برابر بیشتر از اعتبارات مصوب استانی به استان‌ها اختصاص داده که به طور متوسط 77 درصد مصارف در استان ها به صورت متمرکز انجام شده است که در این زمینه شورای برنامه‌ریزی استان و سایر دستگاه‌های مسئول تسلط لازم را نداشته‌اند؛ بنابراین نمی‌توان از آنها پاسخ درستی دریافت کرد که این مهم یکی از مصادیق بی‌انضباطی در بودجه‌ریزی است.

درآمدهای اختصاصی یکی از مفسده‌های بودجه

آذر با اشاره به اینکه درآمدهای اختصاصی یکی از مفسده‌های بودجه است، گفت: پرداخت‌های نامتعارف که نسبت به آنها انتقاد صورت می گیرد ؛برگرفته از همین درآمدها انجام می شود،لذا هر چقدر سهم این بخش در بودجه بیشتر باشد نظارت نیز سخت‌تر می‌شود.

وی با اشاره به اینکه متأسفانه در قانون بودجه کشور طرح‌هایی وجود دارد که بیش از 41 سال عمر دارند، ادامه داد: به عنوان مثال 27 طرح با بیش از 41 سال، 44 طرح با 31 الی40 سال، 284طرح با 21 الی30 سال عمر دارند که در بودجه ذکر می‌شوند.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور با انتقاد از اینکه 755 پروژه وجود دارد که سال اتمام آن ذکر نشده است،افزود: میانگین مدت اجرای پروژه های عمرانی معادل 2/14 سال که حدود 3/3 برابر مدت زمان پیش‌بینی شده است؛به عبارتی اگر این پروژه‌ها به موقع اجرا می‌شد شاهد چنین اتفاقاتی نبودیم.

آذر تصریح کرد:از هر صد تومان اعتبار برای طرح‌ها 52 تومان به خروجی تبدیل می‌شود لذا 48 تومان آن حیف می‌شود که نشان‌دهنده عدم کارایی است.

وی با اشاره به اینکه بسیاری از دستگاه‌های اجرایی مثل مناطق آزاد تجاری، شرکت‌های نسل دوم و غیره که هر روزه ذکر نمی‌شوند که بر این اساس نظارت صحیح بر آنها هم سخت‌تر می‌شود اظهار کرد: موضوع اعتبارات خارج از شمول نیز از دیگر بی نظمی‌های نظام بودجه ریزی است که امکان نظارت را به صفر می رساند؛ هم اکنون یک درصد از بودجه عمومی کل کشور شامل اعتبارات خارج از شمول است که رقم قابل توجهی است.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور با اشاره به اینکه تقریبا 6 درصد از بودجه توسط مجلس دستخوش تغییر قرار می گیرد که امری عادی است، افزود: اما باید توجه داشت که درآمدها و هزینه‌هایی که پیش‌بینی می‌شود،باید به درستی محقق شود؛ عموماً درآمدهای درنظر گرفته شده به طور کامل محقق نشده اما هزینه‌ها برعهده دولت است و باید آنها را پرداخت کند.

آذر با اشاره به اینکه نمی‌توان به راحتی میزان بدهی و مطالبات دولت را دانست،تصریح کرد: این مهم در حالی است که هم اکنون از طریق سایت مرجعی می توان میزان مطالبات و بدهی 200کشور را مشاهده کرد.

رئیس دیوان محاسبات کل کشور با اشاره به اینکه باید بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد صورت گیرد،خاطر نشان کرد: بر این اساس مکانیزم بودجه‌ریزی کشور نیاز به اصلاح دارد./

موارد مرتبط